دهه آخر شعبان هر سال که به دهه غبارروبی مساجد نامگذاری می شد، امسال به عنوان دهه تکریم مساجد نام گرفت تا رویکرد مساجد کشور به گفته حجت الاسلام 'محمدجواد حاج علی اکبری' در راستای فرهنگ سازی برای رسیدن به مسجد طراز اسلامی باشد. رییس مرکز رسیدگی به امور مساجد با اشاره به سخن رهبر معظم انقلاب مبنی بر این که نگاه به مساجد بایستی به صورت راهبردی باشد، بر ضرورت برنامه ریزی برای ایجاد پایگاه های فرهنگی و اجتماعی تاکید کرد. دومین روز از دهه تکریم مساجد به عنوان 'مسجد، مرکز تعمیق اخوت ایمانی و رشد فضایل اخلاقی' نام گرفته است و می توان گفت سیره عملی و رفتاری رسول خدا (ص) در مسجد النبی بهترین الگو برای مساجد کشور و سراسر جهان است. یعنی مسجد علاوه بر اینکه محل عبادت بندگان خدا باشد، مرجعی برای رسیدگی و حل مسائل مختلف مسلمانان است. هرگاه پیامبر خدا (ص) متوجه غیبت یکی از نمازگزاران در مسجد می شدند، از احوال او پرس و جو می کردند و اگر می گفتند بیمار است با نمازگزاران به عیادت او می رفتند. گاهی نیز زن و شوهری اختلاف خود را در مسجد با پیامبر (ص) مطرح می کردند. همچنین در صدر اسلام مسجد محل آموزش و یادگیری بود و این داستان معروف در کتاب هایی روایی آمده است که روزی پیامبر خدا (ص) وارد مسجد شدند و مشاهده کردند که گروهی مشغول عبادت و گروهی دیگر به تعلیم و تعلم پرداخته اند و رسول خدا (ص) با وارد شدن در حلقه دوم، ضمن تاکید بر اهمیت علم و یادگیری، کار آن گروه را در مسجد تایید کردند. نیازمندان و مسافران در راه مانده و غریب نیز هرگاه وارد مدینه می شدند و به دنبال پناهگاهی می گشتند، به مسجد آمده و از پیامبر درخواست کمک و توشه می کردند. حتی گاهی رسول خدا (ص) برای برخی از یاران خود در مسجد از مردم خواستگاری می کردند. یعنی آن حضرت به صورت عمومی اعلام می کرد که این جوان قصد ازدواج دارد و از نمازگزاران می خواستند که اگر دختری در شان او دارند، اعلام کنند. پیامبر خدا (ص) مسجد را به عنوان محلی برای اعلام عمومی قرار داده بود و حتی در هنگام جنگ، مسجد را پایگاه اعزام سربازان اسلام قرار می داد. امیرالمومنین (ع) انگشتر خود را در حال نماز به فقیری دادند که برای رفع نیاز خود به مسجد مراجعه کرده بود و کسی به او توجهی نمی کرد و خداوند در شان آن حضرت آیه 'انما ولیکم الله و رسوله و الذین امنوا الذین یقیمون الصلوه و یوتون الزکوه و هم راکعون'( آیه ۵۵ سوره مائده) را نازل کرد. روش هایی که پیامبر اعظم (ص) برای مطرح کردن مسجد به عنوان پایگاه فرهنگی و اجتماعی به کار بردند، از راه هایی است که امروزه نیز می توان با به کار بستن شیوه های پیامبر و ائمه معصومین (ع) به گسترش این پایگاه در جامعه اسلامی کمک کرد ولی مهمترین نکته توجه ائمه جماعات و تلاش های هیات امنای مساجد در این زمینه است تا با برنامه ریزی و به کار بستن همت های بلند، کاربردی بودن مساجد در زمینه های مختلف به ویژه در زمینه های فرهنگی و اجتماعی را نشان دهند. بسیاری از مساجد در سطح کشور با مشکلاتی روبرو هستند که می توان با اجرای همین روش های ساده و عملی رسول اکرم (ص) و ائمه معصومین (ع) بسیاری از مشکلات بزرگ مردم را حل کرده و یا به حداقل رساند. عیادت از نمازگزاران بیمار، مشورت کردن با نمازگزاران برای رفع مشکلات محله و مسجد، برگزاری کلاس های مذهبی و علمی، کاریابی، ارائه مشاوره در زمینه های اجتماعی، خانوادگی، تربیتی و آموزشی و همچنین بررسی راه های رسیدگی به وضعیت نیازمندان منطقه و محله از مواردی است که تجربه نشان داده مسجد می تواند نقش محوری در این زمینه داشته باشد. فعالیت های فرهنگی پایگاه های بسیج در مساجد نیز یکی از رویکردهای مهم به شمار می رود که نقش آن را نباید نادیده گرفت. پایگاه های بسیج، کانون های فرهنگی هنری مساجد و سایر مراکز فرهنگی نقش مهمی در این زمینه دارند. چون علاوه این مراکز علاوه بر برگزاری کلاس های مذهبی، فرهنگی، ورزشی و مانند آن، پاسخگویی به شبهات و مسائل علمی نوجوانان و جوانان را نیز به عهده دارند. دوران دفاع مقدس یکی از بهترین تجربه هایی است که مردم با تمام وجود آن را لمس کردند. در آن زمان بیشترین برنامه ریزی ها برای اعزام نیروهای داوطلب به مناطق جنگی در مسجد صورت می گرفت و جمع آوری و ارسال کمک های مردمی برای رزمندگان اسلام نیز در مسجد انجام می شد. مسجد جامع خرمشهر به عنوان الگوی مقاومت در آغاز جنگ تحمیلی به عنوان بزرگترین پایگاه مردمی شناخته شد و نام خرمشهر همیشه با نام مسجد جامع آن در خاطره رزمندگان است و هرچند بسیاری از جوانان، آن دوره را ندیده اند اما اگر از آنان نیز سوال شود که نام خرمشهر چه چیزی را به یاد آنان می آورد، بسیاری از جوانان از مسجد جامع یاد خواهند کرد. اینک که در دهه تکریم مساجد قرار داریم، امید است با بهره گیری از تجربیات ائمه جماعاتی که در این زمینه به صورت خودجوش و مخلصانه، علاوه بر برگزاری نماز جماعت به مشکلات مردم اهتمام نشان داده و در رفع این مشکلات تلاش می کنند، تمام مساجد را به عنوان بزرگترین پایگاه اجتماعی و فرهنگی تبدیل کنیم. البته در این میان همکاری نهادها و موسساتی همانند پایگاه های بسیج و سایر نهادهای مرتبط با مساجد که می توانند در زمینه های مختلف یاری کننده مسجد باشند، سهم بسزایی در پیشبرد راهبردی بودن مساجد خواهند داشت.