<p dir="RTL"><span>به گزارش <strong><span>پایگاه تخصی مسجد</span></strong>، مسجد جُیوشی، اولین</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/view/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF" title="مسجد"><span dir="RTL">مسجد</span></a> <a href="http://fa.wikishia.net/index.php?title=%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87%E2%80%8C&action=edit&redlink=1" title="مقبره (صفحه وجود ندارد)"><span dir="RTL">مقبره</span></a> </span><span>از دوره</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/view/%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86" title="فاطمیان"><span dir="RTL">فاطمیان</span></a></span><span> که در</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87%E2%80%8C&action=edit&redlink=1" title="قاهره (صفحه وجود ندارد)"><span dir="RTL">قاهره</span></a> </span><span>بنا شده است. درباره کارکرد دقیق آن در دوره فاطمیان، و همچنین مدفونین در این مسجد نظرات متفاوتی وجود دارد. از ویژگی‌های این مسجد می‌توان به</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/index.php?title=%D8%B4%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&action=edit&redlink=1" title="شبستان (صفحه وجود ندارد)"><span dir="RTL">شبستان</span></a> </span><span>و</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B1&action=edit&redlink=1" title="منار (صفحه وجود ندارد)"><span dir="RTL">منار</span></a> </span><span>آن که با مقرنس تزئین شده‌اند اشاره کرد.این نخستین مقرنس کاری است که در بناهای</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/view/%D9%85%D8%B5%D8%B1" title="مصر"><span dir="RTL">مصر</span></a> </span><span>شناسایی شده است</span><span dir="LTR">.</span></p> <p dir="RTL"><span><strong><span>بیوگرافی و علت نامگذاری</span></strong></span></p> <p dir="RTL"><span>این مسجد در مشرق</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87&action=edit&redlink=1" title="قاهره (صفحه وجود ندارد)"><span dir="RTL">قاهره</span></a></span><span>، در ناحیه جَبَل مُقَطَّم، واقع است. نام آن، طبق</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%DB%8C%D8%A8%D9%87&action=edit&redlink=1" title="کتیبه (صفحه وجود ندارد)"><span dir="RTL">کتیبه</span></a> </span><span>مرمرینی در مدخل بنا، از اسم سازنده‌اش، امیرالجیوش بدرالجمالی(متوفی</span><span>۴۸۷)</span><span>، وزیر</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/index.php?title=%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%AD%DB%8C%D8%AA&action=edit&redlink=1" title="مسیحیت (صفحه وجود ندارد)"><span dir="RTL">مسیحی</span></a> <a href="http://fa.wikishia.net/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%B5%D8%B1_%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&action=edit&redlink=1" title="مستنصر بالله (صفحه وجود ندارد)"><span dir="RTL">مستنصر</span></a> <a href="http://fa.wikishia.net/view/%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86" title="فاطمیان"><span dir="RTL">فاطمی</span></a></span><span>، گرفته شده و بر اساس همان کتیبه، مشهدالجیوشی نیز خوانده شده است</span><span dir="LTR">.<a href="http://fa.wikishia.net/view/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%AC%DB%8C%D9%88%D8%B4%DB%8C#cite_note-2"></a></span></p> <p dir="RTL"><span>تاریخ ساخت</span></p> <p dir="RTL"><span>تاریخ ساخت مسجد جیوشی، تنها با استناد به کتیبه آن معلوم است؛ و در منابع تاریخی، به جز اشاره ابن‌میسّر در اخبار</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/view/%D9%85%D8%B5%D8%B1" title="مصر"><span dir="RTL">مصر</span></a></span><span>،</span><span dir="LTR"> </span><span>اطلاعی درباره این بنا نیامده است</span><span dir="LTR">.</span></p> <p dir="RTL"><span>در دوره</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/index.php?title=%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&action=edit&redlink=1" title="عثمانی (صفحه وجود ندارد)"><span dir="RTL">عثمانی</span></a>: </span><span>این مسجد در دوره عثمانی</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%82%D8%A7%D9%87&action=edit&redlink=1" title="خانقاه (صفحه وجود ندارد)"><span dir="RTL">خانقاه</span></a> </span><span>بوده و آن را زاویة الجُیوشی می‌خوانده‌اند.</span></p> <p dir="RTL"><span><img src="/Content/media/image/2018/02/58168_orig.jpg" alt="مسجد جیوشی" class="center-block"> </span></p> <p dir="RTL"><span><strong>معماری مساجد</strong></span></p> <p dir="RTL"><span>دیوارهای مسجد از سنگ و سایر قسمت‌ها، مانند طاق‌ها و گنبد‌ها و سقف‌ها، از آجر است.</span><span dir="LTR"> </span><span>این مسجد، بدون احتساب منار و اتاقی در هر یک از طرفین آن و یک گنبدخانه کوچک، مستطیلی است به طول </span><span>۵</span><span>ر</span><span>۲۲</span><span> متر از مغرب به مشرق و عرض </span><span>۱۷</span><span> متر از جانب قبله تا ضلع مقابل آن.</span><span dir="LTR"> </span><span>ورودی اصلی مسجد، با دری ساده و بدون تزیین، در بخش پایین منار مسجد، که بر محور</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A8%D9%84%D9%87" title="قبله"><span dir="RTL">قبله</span></a> </span><span>قرار دارد، جای گرفته است. بعد از ورودی، راهرو و سپس</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/index.php?title=%D8%B5%D8%AD%D9%86&action=edit&redlink=1" title="صحن (صفحه وجود ندارد)"><span dir="RTL">صحن</span></a> </span><span>قرار دارد. در دو طرف منار دو اتاق کوچک ساخته شده است. اتاق سمت چپ دارای طاق متقاطع است و اتاق سمت راست مسقف نیست و با پلکانی که در آن تعبیه شده است، می‌توان به صحن مسجد دسترسی پیدا کرد. صحن مسجد مستطیلی به طول </span><span>۵</span><span>.</span><span>۶</span><span> و عرض </span><span>۵</span><span>.</span><span>۵</span><span> متر است.</span><span dir="LTR"> </span><span>در ضلع جانب قبله صحن، شبستان و در هریک از طرفین صحن یک اتاق مستطیل شکل واقع شده است که ورودی قوس‌داری به جانب حیاط دارند. نمای ورودی شبستان را سه طاق تشکیل می‌دهد که روی دو جفت ستون قرار گرفته‌اند.</span><span> </span></p> <p dir="RTL"><span><span><strong> </strong></span><strong>شبستان</strong></span></p> <p dir="RTL"><span>شبستان، که بیش از نصف مساحت مسجد را شامل می‌شود، از شش محوطه مربع‌شکل تشکیل شده است، که در دو فرش‌انداز موازی با دیوار قبله قرار گرفته‌اند. در این شبستان ستونی وجود ندارد و طاقهای متقاطع بر دیوار‌ها تکیه زده‌اند. به غیر از محوطه جلو</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/view/%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%A8" title="محراب"><span dir="RTL">محراب</span></a></span><span>، بقیه محوطه‌ها دارای طاقهای متقاطع‌اند. در بالای محوطه محراب، گنبدی قرار دارد که قاعده آن مربع‌شکل بوده و سپس، با استفاده از سِکُنج‌های ساده، به هشت ضلعی تبدیل شده است. ساقه گنبد نیز پنجره‌های نورگیر دارد. قوس بالای محراب بر دو ستون تکیه زده و اطراف محراب نیز با کتیبه‌هایی به خط کوفی از</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86" title="قرآن"><span dir="RTL">آیات قرآن</span></a> </span><span>و نقوش برجسته گیاهی، مانند خوشه انگور، گچبری شده است. در بالای محراب دایره‌ای هست که نام</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/view/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF(%D8%B5)" title="محمد(ص)"><span dir="RTL">محمد(ص</span></a></span><span>)</span><span dir="LTR"> </span><span>و</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C(%D8%B9%E2%80%8C)" title="علی(ع)"><span dir="RTL">علی(ع</span></a></span><span>)</span><span dir="LTR"> </span><span>در آن نوشته شده است. این محراب، با گچبریهای زیبایش، از نفیس‌ترین محرابهای عصر</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/index.php?title=%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%E2%80%8C&action=edit&redlink=1" title="فاطمیان (صفحه وجود ندارد)"><span dir="RTL">فاطمیان</span></a> </span><span>محسوب می‌گردد.</span><span dir="LTR"> </span><span>اتاق کوچک گنبدداری در شمال‌شرقی بنا وجود دارد که احتمالاً پس از تکمیل بنای اولیه به آن افزوده شده است.</span></p> <p dir="RTL"><span><strong><span>گلدسته</span></strong></span></p> <p dir="RTL"><span>گلدسته مسجد، با بیست متر ارتفاع از یک بدنه اصلی با قاعده مستطیل به ارتفاع </span><span>۱۸</span><span>.</span><span>۱۴</span><span> متر و دو طبقه در بالای آن تشکیل شده است. قاعده طبقه اول، مربع شکل و قاعده طبقه دوم، هشت ضلعی است و</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/index.php?title=%DA%AF%D9%86%D8%A8%D8%AF&action=edit&redlink=1" title="گنبد (صفحه وجود ندارد)"><span dir="RTL">گنبد</span></a> </span><span>آجری کوچکی نیز بر فراز آن قرار دارد. هر دو طبقه در تمام اضلاع پنجره‌های طاقدار دارند.</span><span dir="LTR"> </span><span>این منار شبیه منار جامع قیروان</span><span dir="LTR"> </span><span>است</span><span dir="LTR">.</span></p> <p dir="RTL"><span>ویژگی این منار وجود تزیینات مقرنس بر قرنیز بخش مربع شکل آن است و این نخستین مقرنس کاری است که در بناهای مصر شناسایی شده است. این منار، که درِ ورودی آن نیز شکل خاصی دارد، از مهم‌ترین منارهای اولیه در معماری اسلامی مصر محسوب می‌گردد، زیرا از آن به بعد در ساخت منار، با ایجاد تغییراتی در تزیینات یا در بخش هشت ضلعی آن، تحول صورت گرفت.</span></p> <p dir="RTL"><span><img src="/Content/media/image/2018/02/58169_orig.jpg" alt="مسجد جیوشی 1" class="center-block"> </span></p> <p dir="RTL"><span><strong><span>خصوصیات مسجد</span></strong></span></p> <p dir="RTL"><span>از نکات شایان توجه در مسجد جیوشی، وجود دو اتاق کوچک با گنبد و محراب و عرض کمتر از یک متر بر بام مسجد است،</span><span dir="LTR"> </span><span>که به‌درستی مشخص نیست به چه منظور ساخته شده‌اند. احتمال داده‌اند که مکان استقرار نگهبانان، محلی برای</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%AA" title="عبادت"><span dir="RTL">عبادت</span></a> </span><span>و ذکر و تمرکز یا جای استقرار</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/view/%D9%85%D8%A4%D8%B0%D9%86" title="مؤذن"><span dir="RTL">مؤذن</span></a></span><span>، به شیوه مساجد ایرانی، بوده باشند. مسجد جیوشی، از نظر معماری، بنایی منحصر به فرد است</span><span dir="LTR">.</span></p> <p dir="RTL"><span>در جانب چپ محراب، قبری هست که مردم آن را مدفن بدرالجمالی می‌دانند،</span><span dir="LTR"> </span><span>اما به گفته مقریزی، بدرالجمالی در محل دیگری مدفون است.کمال‌الدین سامح،</span><span><a href="http://fa.wikishia.net/view/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%AC%DB%8C%D9%88%D8%B4%DB%8C#cite_note-24"></a></span><span dir="LTR"> </span><span>علاوه بر بدرالجمالی، دفن پسر او، ملک افضل،</span><span dir="LTR"> </span><span>را نیز در این محل محتمل دانسته است</span><span dir="LTR">.</span></p> <p dir="RTL"><span>معلوم نیست که کارکرد دقیق آن در گذشته چه بوده است؛ بعضی معتقدند که این بنا برج مراقبتی در شکل و شمایل مسجد یا بنایی نمادین، به مناسبت پیروزیهای نظامی بدرالجمالی، بوده است. به عقیده مؤنس، بدرالجمالی این مکان را مشهدی برای</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%DB%8C(%D8%B9)" title="علی(ع)"><span dir="RTL">امام علی علیه‌السلام</span></a> </span><span>در نظر گرفته بود. با این همه، مسجد جیوشی با ساختار مسجد مقبره، که در دوره</span><span dir="LTR"> <a href="http://fa.wikishia.net/index.php?title=%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%E2%80%8C&action=edit&redlink=1" title="فاطمیان (صفحه وجود ندارد)"><span dir="RTL">فاطمیان</span></a> </span><span>شکل گرفت، تناسب بیشتری دارد</span><span dir="LTR">.</span></p>