<span class="highlight">مسجد</span> شجره یکی از مساجد بسیار مهم خارج از مدینه بوده و به عنوان یکی از میقاتها و مساجد احرام از اهمیت بسزایی برخوردار است. کسانی که قصد ورود به مکّه معظمه و بیت الله الحرام را دارند چه ساکن و چه مسافر باشند، بدون بستن احرام حق ورود به این شهر را ندارند. نقاطی که حجاج در آن محرم می شوند، میقات گویند.<br> این <span class="highlight">مسجد</span> در فاصله یک فرسنگ و نیم از مدینه قرار داشته که اکنون با گسترش شهر این مسافت کمتر شده است چون درخت کناری در کنار <span class="highlight">مسجد</span> بوده این <span class="highlight">مسجد</span> به نام شجره معروف گردیده است. اهمیت این <span class="highlight">مسجد</span> بیشتر در آن است که رسول خدا (ص) در عمره حدیبیه، عمره القضاء و در حجه الوداع در آنجا محرم شد.<br> هم اکنون حاجیان ایرانی که پیش از اعمال عمره به مدینه می روند در <span class="highlight"> مسجد</span> شجره احرام می بندند. این <span class="highlight">مسجد</span> در سال های پیش بسیار محقر و خالی از نظافت بود. در نوسازی اخیر به بعد بر مساحت <span class="highlight">مسجد</span> افزوده اند چنانکه مساحت <span class="highlight"> مسجد</span> حدود 26000 مترمربع می باشد در بیرون <span class="highlight">مسجد</span> بیش از 500 دوش حمام و بیش از 300 و 50 عدد دستشویی ساخته شده است.<br> به تناسب مسیر ورود حجاج، شش میقات وجود دارد و <span class="highlight">مسجد</span> شجره یکی از آنهاست.<br> پیامبر اکرم در سه سفر عمره و یک سفر حج تمتع در این میقات محرم شدند: <br> 1- در سال صلح حدیبیه که موفق به انجام عمره نشدند (ششم هجری).<br> 2- عمره ناشَدَه (سال هفتم هجری)<br> 3- فتح مکه (سال هشتم)<br> 4- حجة الوداع (سال دهم هجری)<br> وجه تسمیه آن به شجره نیز این است که پیامبر اکرم در این مکان، کنار درختی (شجره) به نام ‹‹سَمَره›› فرود آمده و احرام بستند.<br> <span class="highlight">مسجد</span> شجره به نامهای دیگر نیز مشهور است: <br> <span class="highlight">مسجد</span> اِحرام: به سبب آنکه حاجیان برای تشرف به حج در این <span class="highlight">مسجد</span> احرام می بندند، به ‹‹<span class="highlight">مسجد</span>الاِحرام›› معروف گردیده است.<br> <span class="highlight">مسجد</span> ذوالحُلیفه: حُلَیفه نام آبی بین ‹‹بنی جشم بن بکر›› از قبیله هوازن و بنی خفاجه العقیلین›› بوده که رسول خدا دوست داشت برای بستن احرام کنار درختی دراین محل فرود آید.<br> ابیار علی علیه السلام: از آن جهت به آن ابیار علی گفته اند که حضرت علی علیه السلام برای آبیاری نخلستانها، چاههای فراوانی در این منطقه حفر کرده و ابیار نیز اسم جمع بئر یعنی چاه است.<br> پیامبر اکرم پس از اقامت دو رکعت نماز در <span class="highlight">مسجد</span> شجره، احرام بسته و می فرمود: ‹‹ لبیک،اللهم لبیک، لبیک لا شریک لک لبیک، ان الحمد و النعمة لک و الملک، لاشریک لک لبیک››.<br> روایت شده که رسول خدا (ص) نخستین بار، هنگام انجام حج، زیر درختی در این مکان فرود آمد که در سالهای بعد در آن محل <span class="highlight">مسجد</span>ی ساخته شد. آن حضرت در این <span class="highlight"> مسجد</span> به سمت ستون وسط نماز می خوانده است و این همان مکان درختی بود که ایشان قبلاً کنار آن نماز می گذارده است.<br> ‹‹زین الدین الاستدار›› در سال 961 هـ. ق بنای <span class="highlight">مسجد</span> را باز سازی و اطراف آن دیواری بزرگ کشید که تا پایان دوره عثمانی همچنان پا برجا بود. وی مأذنه گوشه شمال غربی آن را نیز بازسازی کرد و سبب اینکه مکان محراب اصلی مشخص نبود، محراب دیگری در وسط دیوار قبله قرار داد که شاید مکان اصلی محراب باشد. وی پله هایی نیز در سه جهت برای <span class="highlight">مسجد</span> ساخت تا از ورود چهارپایان به داخل جلوگیری شود.<br> طول این <span class="highlight">مسجد</span> از جنوب تا شمال 25 متر از شرق به غرب نیز به همین مقدار بوده است. در سالهای اخیر در دوران سعودی این <span class="highlight">مسجد</span> به طرز بسیار زیبایی بازسازی شده مساحت آن به 88000 متر مربع رسیده است.<br> بنابراین گزارش کتاب میقات عاشقان شرحی بر 11<span class="highlight">مسجد</span> اسلامی به قلم اسفندیار مکرمی از سوی انتشارات جهانی/بجنورد وارد بازار نشر شده است. از جمله مساجد معرفی شده در این کتاب می توان به <span class="highlight">مسجد</span>الاقصی، <span class="highlight">مسجد</span>النبی، <span class="highlight">مسجد</span> قبا، <span class="highlight">مسجد</span> کوفه، <span class="highlight">مسجد</span> آشخانه، <span class="highlight">مسجد</span> جامع قلعه خان، <span class="highlight">مسجد</span> جاجرم، <span class="highlight">مسجد</span> جمکران و <span class="highlight">مسجد</span> ذوالقبلتین اشاره کرد.<br>