<p align="justify"><span>با عنایت به این که از عمده دلایل بنای مسجد، حضور فعال مومنان و مسلمانان در این مکان مقدس برای یادگیری آموزه های دینی، هدایت و گام نهادن در مسیر کمال و تعالی ست مخاطبان و اهالی مسجد جایگاه ویژه ای در رونق بخشی و فعال سازی آن دارند.<br> اهالی و مخاطبان مسجد بر اساس میزان حضور و نیز نوع فعالیت به انواع زیر تقسیم می شد:<br> <strong>مخاطبین خاص(هدف):</strong><br> مخاطبین خاص کسانی هستند که بخشی از اوقات خویش را در مسجد سپری نموده و مسجد را به عنوان محلی برای انجام بخشی از فعالیت های عبادی و مناسکی و نیز فعالیت های مذهبی برمی گزینند. این افراد حداقل در چند برنامه روزانه، هفتگی و یا ماهانه تدارک دیده شده توسط مسجد شرکتی فعال دارند. نوع ارتباط و تعامل دو سویه آن ها با مسجد بسیار نزدیک و تنگاتنگ است.<br> مخاطبین خاص بر اساس میزان حضور و نیز نوع مسئولیت و انجام وظایف محوله مخاطبان به دو گروه تقسیم می شوند:<br> <strong>مخاطبین خاص(وابسته)</strong>: شامل تمامی منابع انسانی و اعضای رسمی تشکیلات مساجد اعم از هیئت امنا، مدیران و مسئولین کانون ها، مسئولین بسیج و مسئولین واحدهای مختلف وابسته به مسجد می شوند. این افراد تنها با انگیزه های معنوی ضمن داشتن مسئولیت در بخش های مختلف نقش و حضوری فعال، مستمر و نسبتاً گسترده در مسجد داشته و جزء اهالی دائمی و تاثیر گذار مسجد محسوب می شوند و از این حیث جزو مخاطبین خاص هستند.<br> <strong>مخاطبین خاص(غیر وابسته):</strong> شامل اعضای غیر رسمی و غیر تشکیلاتی مسجد، نمازگزاران و شرکت کنندگان در برنامه های مختلف عبادی، فرهنگی و تبلیغی و اجتماعی و ... هستند. این افراد حداقل در چند نوبت و یا چند روز هفته به عناوین مختلف در مساجد حضوری فعال داشته و جزو اقامه کنندگان نماز جماعت محسوب می شوند. یا حضوری نسبتاً گسترده و موثر در برنامه ها و فعالیت های اجرایی در سطح مساجد دارند.<br> <strong>مخاطبین عام(بالقوه)</strong>: <br> شامل کلیه افرادی ست که متاثر از خدمات معنوی و اخروی هستند که توسط مساجد ارائه می شود. این افراد یا ساکن در حریم مسجد بوده و یا به نحوی از انحاء مختلف ولو به میزان بسیار کم علاقمند به بهره مندی از این خدمات بوده و یا ناخواسته تحت تاثیر این خدمات قرار می گیرند.<br> مخاطبین عام نیز در دو دسته قابل تفکیک هستند:<br> <strong>مخاطبین عام(هدف): </strong>افرادی هستند که در طول سال حداقل در چند نوبت به خصوص در ایام مناسبت های مذهبی و یا ملی در مساجد حضور پیدا می کنند و در ایامی مانند محرم، صفر، رمضان، شب های احیا، میلاد و وفات پیامبر و ائمه معصوم(ع) و نیز مناسبت های ملی و یا مراسم ترحیم و نیز برای اقامه نماز جماعت یا مناسک عبادی، مذهبی، تبلیغی، فرهنگی و سیاسی و ... در برنامه های مسجد شرکت می کنند. اگر چه میزان تعامل آنان با مسجد بسیار کم است ولی به هیچ عنوان ارتباط کاملاً قطع نشده و به تناسب زمان و شرایط و فضای تبلیغاتی و دینی حاکم و نیز هر زمانی که شرایط حضور آنان در مساجد فراهم گردد داوطلبانه در آن حضور می یابند.<br> <strong>مخاطبین عام(آزاد): </strong>این مخاطبان افرادی را شامل می شوند که اگر چه در حریم مسجد زندگی می کنند ولی به دلایل مختلف از جمله سالخوردگی، ناتوانی جسمی و معلول بودن، غیر مسلمانان و پیروان ادیان دیگر و یا به دلیل اختلاف نظر یا سلیقه با مسئولان و ... اصلاً در مسجد حضور پیدا نمی کنند و کاملاً ارتباط آنان با مساجد قطع است.<br> وظیفه امام جماعت در قبال این مخاطبین گسترده چیست؟ <br> امام مسجد وظیفه دارد که همه مخاطبین را تحت پوشش و حمایت معنوی و روحانی خویش قرار دهد و ایشان نباید تنها به مخاطبین خاص توجه نمایند؛ یعنی کسانی که تنها در مساجد حضوری فعال دارند. در این صورت ایشان دچار بخشی نگری شده و بخش اعظمی از مخاطبان مسجد را نادیده خواهند گرفت که این امر با اصل وظایف ذاتی امام مسجد در تناقص است.<br> <strong>امام جماعت مجری همیاری در محله است</strong><br> یکی از مهم ترین وظایف امام مسجد ایجاد وفاق اجتماعی در محل است. اجتماعی که از افراد مختلف و با سلیقه ها و نظرات گوناگون تشکیل شده است و لازمه وفاق و همدلی با همه افراد جامعه برقراری ارتباط و تعامل با آنان است. این امر می طلبد که همه مردم از تمامی اقشار و طبقات اجتماعی و تحصیلی مخاطب مسجد محسوب شوند تا در این ارتباط به وجود آمده همدلی و وفاق صورت پذیرد.<br> یکی از صفات پیامبر علاوه بر امامت جماعت مسجد، طبیب الدوار بودن ایشان است که شایسته است به عنوان الگو برای تبلیغ و ترویج مفاهیم دینی استناد شود. شایسته است امام جماعت مسجد تنها به حضور در مسجد و برنامه ریزی تبلیغی و فرهنگی برای جماعت حاضر بسنده نکند و با عنایت به تاثیرگذاری زیاد این روش در جامعه به ویژه در بین قشر جوان بیشتر به این امر پرداخته شود.<br> امام علی(ع) در وصف پیامبر در نهج البلاغه می فرماید: «او طبیبی است سیار که با طب خود همواره به گردش می پردازد، مرهم هایش را به خوبی آماده ساخته و ابزارش را داغ کرده تا هرجا نیاز باشد از آن برای دل های کور و نابینا، گوش های کر و ناشنوا و زبان های گنگ بهره گیرد و با داروهای خود در جست و جوی بیماران فراموش شده و سرگردان است.<br> <strong>منبع: کتاب «امام مسجد یا امام جماعت مسجد»</strong><br> <br> </span></p>